با توجه به نوع رشته ورزشی کوهنوردی و سنگنوردی اندام تحتانی و پاها بیشترین نقش وفعالیت را در انجام این رشته ورزشی دارد.
و قاعدتا شایعترین آسیب های ورزشی در کوهنوردی صدمات اندام تحتانی و پاها میباشد.مفاصل زانو و مچ پا نیز از حساسترین مفاصل بدن میباشند که در ورزش کوهنوردی در معرض مستقیم ضربات متوالی و متناوب میباشند.نتیجه اینکه برای پیشگیری از آسیب های پا میبایست به سلامت پا بیشتر توجه نمود ودر این میان اهمیت کفش مناسب و تاثیر آن بر سلامت بدن بوضوح قابل درک است.

انواع کفش:
امروزه با توجه به پیشرفت تکنولوزی بنا به نوع برنامه انواع مختلفی از کفشها برای فعالیت های مختلف در بازار یافت میشود:
انواع کفش مورد استفاده در ورزش كوهنوردي:
1-سنگ نوردی:با شکل خاص و مواد خاصی تولید میشود.
2-کوهپیمایی:این نوع کفش آج کمتری دارد.
3-کوهنوردی نیمه سنگین
4-کوهنوردی سنگین:یک پوش – دو پوش – سه پوش(اکثرا گتر سرخود است)
5-برنامه های ترکیبی:سنگ ویخ :همچون کفشهای پلاستیک
6-کفش یخ نوردی
7-........
موارد 3 تا 6 محلی برای نصب گرامپون دارد.

جنس لایه بیرونی کفشهای پلاستیک فایبر گلاس و کربن است.
مواد متنوعی که در ساخت کفش استفاده می شود:
1-چرم طبیعی.
2-چرم مصنوعی.
3-پارچه های مخصوص.
4-ترکیبات پارچه ای جدید مثل گورتکس
مواد بکار رفته در تخت کفش:

ترکیبی از کربن و لاستیک:معروفترین آن با نام تجاری “ویبرام” است.ماده ای سخت و پر اصطکاک میباشد.
خصوصیات لازم برای تخت کفش(کفی کفش) بايد شامل موارد ذيل باشد:
قابل انعطاف باشد.
2-ضربه گیر باشد.
3-وضعیت استقرار کف پا را در داخل کفش حفظ کند.
4- عآج های عمیق داشته باشد.
5-اصطکاک خوبی داشته باشد.
6-مقاومت مناسبی داشته باشد.
خصوصیات لازم رویه کفش:
1-ضد آب باشد.
2-قابلیت تعریق داشته باشد.
3-تا حدودی برای راحتی پا نرم و قابل انعطاف باشد.
4-محکم باشد.
5-قابل ارتجاع باشد.
6-مقاوم به سرما گرما و عوامل محیطی باشد.
7-بندها تا نزدیکی پنجه پا ادامه داشته باشد.(راحت تر است.بهتر کیپ می شود.درآوردن آن راحت تر است)
9-تا روی پا و قوزکها را بپوشاند.

براي مراقبت بهتر از کفش:
در صورت کوچکترین صدمه ای به كفش دراسرع وقت بايد تعمیر شود.
بعد از برنامه:
1-کفش را باید شست.
با پارچه آنرا خشک کرد.
3- قالب زد(خصوصا در کفشهای چرمی).
برای حفظ انعطاف پذیری کفش وجلوگیری از نفوذ آب ورطوبت آنرا خشک کرده و واکس مخصوص بزنید.
5-ازآتش و گرمای زیاد برای خشک کردن کفش استفاده نکنید.
6-برای کفش پلاستیک از اسپری مخصوص محافظت کننده استفاده کنید.
اندازه کفش:
خیلی گشاد نباشد:ایجاد تاولهای پوستی می کند.
خیلی کیپ وتنگ نباشد:به پا فشار وارد می آورد.
در صورت عدم رعايت موارد بالاكفش نامناسب به ناخنها وبستر ناخن صدمه میزند.
و باعث خستگی پا می شود.

كفش پلاستيك داراي معايب و مزاياي متعددي است:

مزایای کفش پلاستیک:
1-عایق گرمایی خوبی است.
2-محل مناسبی برای بستن گرامپون دارد.
3-سبک است.
4-ضد آب ضد باد و ضد سرماست.
5-یک لایه داخلی نرم دارد
مضرات کفش پلاستیک:
احتمال شکستن و ترک برداشتن کفش بر اثر سرما وضربه در برنامه های ترکیبی یخ و سنگ دارد.
انعطاف پذیری خوبی ندارد.
برای استفاده در زمین نرم وکم شیب وپیاده روی مناسب نیست.

مزایای کفش چرم:

قابلیت انعطاف خوبی در برنامه های کوهپیمایی و کوهنوردی دارد.
تهویه پا را خوب انجام میدهد.

کفش سنگنوردی:
مواردی که در خرید کفش سنگنوردی باید مورد توجه قرار داد:
1-کفش باید راحت باشد.
2-اندازه وشکل کفش تغییر نکند.
3-برای صعودهای اصطکاکی قابل انعطاف باشد.
4-در صعودهای عرضی و طولی باید لبه های سفت وسختی داشته باشد.
5-پنجه کفش که در برگیرنده انگشتان پا است سخت و محکم باشد.
6-کف کفش با دوام ولبه های کناری آن با کیفیت باشد.
7-کفش ضمن آنکه قوزک پا را محافظت می کند باید بیشترین انعطاف را نیزبرای قوزک پا فراهم کند.
8-کفش باید سبک قوی و بادوام باشد.

 

انتخاب کفش مناسب سنگنوردی:
1-مناسبترین نوع بسته به نوع برنامه های تمرینی میباشد.
2-کاملا چسبیده و جفت پا باشد.
3-در منطقه ای که تنوع گسترده ای از سنگها و دیواره های سنگی است باید کفشی انتخاب کرد که بتواند هم از نظر لبه های کفش وهم از نظر خاصیت اصطکاک بر سنگ جوابگو باشد.
عوارض کفش تنگ در سنگنوردی:
1-تاول
2-میخچه
3-پینه
4-فشار بیش از حد به پا
5-خستگی در تمرین وسنگنوردی
جنس رویه کفش سنگنوردی:
1-جیر(بعد از مدتی گشاد می شودخصوصا اگر بدون آستر باشد.
2-چرم
3-نایلون مخصوص
4-کتان
5-ترکیبی از مواد فوق
همگی مواد فوق می تواند آستر دار یا بدون آستر باشد.
هشدارها:
1-کفش سنگنوردی اگر هنگام تمرین خیس شود پس از خشک شدن جمع شده وچروک می شود و هنگام سنگ نوردی پا را ناراحت میکند.
2-هنگام بستن کفش نباید آنرا خیلی محکم کشید زیرا خود این عمل سبب گشاد شدن سریع و صدمه به کفش میشود.
مراقبت از کفش سنگ نوردی:
1-هر چه بیشتر مراقبت نمایید کفش بیشتر عمر میکند.
2-در تعمیرات دور کفش باید کف کفش نیز عوض شود چون تناسب جنس دور و کف کفش از بین میرود(کفش تعمیر شده بیشتر در تمرینات استفاده میشود).
3- برای دستیابی به بهترین کارایی کفش کف ودور کفش پیش از هر بار استفاده با مسواک ویا فرچه کاملا تمیز شودسپس با کمی آب شسته و خشک شود تا تمیز و عاری از گرد وخاک باشد.
4-در طی صعود یک مسیر طولانی عمل تمیز کردن کفش را میتوان باهمراه داشتن کمی آب و یک عدد مسواک و یک تکه پارچه چندین مرتبه تکرار کرد.
5-اگرکفش سنگنوردی (ویا کوهنوردی)با آب دریا خیس شود باید آنرا با آب شیرین کاملا شست تا هر نوع نمک و مواد دریایی که سبب پوسیدگی و خوردگی درزهای دوخته شده وسوراخ های بند کفش می شود از آن خارج شود.
6-همیشه کیسه ای مناسب برای حمل کفش سنگ نوردی تهیه شود.
7-اگر کفش فاقد سوراخ فلزی در محل عبور بند کفش است باید ازبند کفشهای پهن استفاده شود تا از پاره شدن محل بند کفش جلوگیری شود.
8-دربندکشی کفش دقت شود آنها به نوبت از پایین به بالا کشیده شوند طوری که کفش تمامی قسمتهای پا را احاطه کند.

منبع: سایت پزشکی کوهستان